وبلاگ مهرداد

خوشحالم که بحث اسم مستعار مور توجه دوستان قرار گرفت و در آن شرکت کردند و شرمنده که کامنتدونی آماده‌ی پذیرایی از دوستان نبود و کامنت‌ها تکه تکه شدند. البته خوشبختانه مشکل رفع شد.

به نظر می‌رسد که گفتنی در این باره زیاد است و شاید با یکی دو مطلب و چند تا کامنت نشود به نتیجه‌گیری کلی رسید. قرار است مجید زُهری و مسعود برجیان هم در فرصتی در این مورد بنویسند که مطمئنا بحث را عمیق‌تر می‌کند. در ضمن آقای شکراللهی هم در قسمت اخیر مصاحبه‌شان در وبلاگ بیلی و من به این مسئله اشاره کرده‌اند که خواندنی است.

دوستان در نظر‌خواهی مطلب پیش به نکاتی اشاره کردند که اینجا سعی می‌کنم در باره‌شان مفصل‌تر بنویسم.

اسم مستعار و اسم اصلی در کنار هم و نه در مقابل هم.

قصدم از نوشتن مطلب قبلی این نبود که این دو دسته از وبلاگ‌نویسان را در مقابل هم بگذارم. وجود یکی دیگری را نفی نمی‌کند. هر دو گروه در کنار هم و حتی مکمل یکدیگرند. شاید حرفی را که یک نفر به علت ملاحظات شخصی یا امنیتی یا هر چیز دیگری نمی‌تواند با اسم واقعی‌اش بزند دیگری به جای او بزند و این خود فضای وبلاگستان را غنی‌تر می‌کند.

علت مستعار نویسی

در این بحث سعی کردم باره‌ی علت‌‌های مستعارنویسی چیزی ننویسم و بحث را به عواقب آن و طرز برخورد افراد با آن محدود کنم. اول چون علت‌های زیادی وجود دارد و مثنوی هفتاد من کاغذ می‌شود. دوم اینکه بعضی دلایل شخصی است و به آن پرداختن به درک عواقبی که مستعارنویسی دارد کمکی نمی‌کند. اما مهم‌ترین دلیل را که همان وجود حکومت زور و استبداد است ف. م. سخن در نظرخواهی مطلب قبل بخوبی توضیح داده و چیزی به آن نمی‌شود افزود.

انتقادهای دوستان به مستعارنویسی را (علاوه بر آنچه در مطلب قبل نوشتم) می‌توان این‌طور خلاصه کرد (اگر چیزی از قلم افتاده یا اشتباه شده لطفا تصحیح کنید):

مستعارنویسی حاصل فرهنگ استبدادزده است و برای شکستن این فرهنگ استبداد باید به مخفی و مخفی‌بازی پایان دهیم(اسد).

با اسم مستعار نوشتن از سر ناچاری یا ملاحظات خصوصی است (که البته حق هر کسی است) اما نفس عمل درست نیست چون (الف) نویسنده باید مسئولیت نوشته‌اش را بپذیرد و (ب) با اسم اصلی نوشتن به ایجاد فضای شفاف کمک می‌کند و با اسم مستعار نوشتن آنرا تخریب می‌کنند (مجید).

فرهنگ استبداد و مخفی‌کاری

یکی از راههای شکستن فرهنگ استبداد شکستن تابوهای اجتماعی بوسیله افراد جامعه است و شکستن تابوها با ابراز آزاد عقیده، دوری از خود سانسوری، و رهایی از قید و بندهای دیکته شده میسر می‌شود. اگرنوشتن با اسم مستعار این شرایط را برای وبلاگ‌نویس فراهم می‌کند، پس مستعارنویسی می‌تواند در خدمت شکستن فرهنگ استبداد و تحول فرهنگی جامعه باشد ونه بر ضد آن. مثلا برای شکستن تابوهای هم‌جنس‌گرایی، آزادانه در مورد آن صحبت کردن بهتر است چه با اسم اصلی چه با اسم مستعار، یا دچار خودسانسوری شدن از ترس انگشت‌نما شدن در محل کار یا دانشگاه و غیره.

شفافیت.

شفافیت با ابراز صریح و روشن عقاید در محیط تفاهم (دست‌کم بر سر حق ابراز عقیده) و احترام متقابل بوجود می‌آید. در محیط وبلاگستان، اینکه اسم مستعار چگونه به شفافیت ضرر می‌زند را من نمی‌فهمم و امیدوارم دوستان در این مورد بیشتر توضیح دهند. اگر من در وبلاگ شبح، مطلبی را که بسیار شیوا و منطقی بیان شده می‌خوانم، حتی اگر با نظرش مخالف باشم هیچ عدم شفافیتی حس نمی‌کنم. اگر منظور حس اعتماد است که در باره‌ی آن در مطلب قبلی نوشتم.

مسئولیت‌پذیری

مسئولیت‌پذیری هم کاملا مفهوم نیست. مثلا یک پزشک در قبال مریضی که به او مراجعه می‌کند مسئول است. مسئولیت یک وبلاگ‌نویس در قبال خواننده‌اش چیست جز اینکه با احترام و ادب برخورد کند (البته بجز با خواننده‌ی بی‌ادب : ) )، صراحت و صداقت داشته باشد، نقش بازی نکند و ثبات و دوام (آنچه در مطلب قبلی به آن اشاره کردم) داشته باشد. مسئولیت یک وبلاگ‌نویس در قبال نوشته‌اش چیست، جز اینکه به آنچه می‌نویسد اعتقاد داشته باشد. نوشتن با اسم مستعار کدامیک از این مسئولیت‌ها را خدشه‌دار می‌کند؟

اگر منظور این است که به آنچه نوشته عمل کند، که فکرنمی‌کنم بتوانیم از پشت کامپیوتر به این امر واقف شویم، چه شخص با اسم مستعار بنویسد با اسم اصلی. وانگهی وبلاگ برای بسیاری محلی برای تبادل‌نظر، یادگیری، پرداختن به علایق و غیره است و همه‌ی مطالب به عمل شخص مربوط نیست و صرفا تفکر اوست. اگر حوصله کردید این شعر استیونس را با ترجمه‌ی خودم : ) بخوانید. با وجودیکه چهل پنجاه سال پیش سروده شده به نظرم تشبیه خوبی است از وبلاگ و وبلاگ‌نویسی : «‌جایی که می‌آرامیم و فکر می‌کنیم، به بهانه‌ای‌». البته بحث« وبلاگ چیست؟»، بحث مفصلی است که در نهایت تنها نتیجه‌ای که از آن می‌شود گرفت این است که وبلاگ چیزی است که وبلاگ‌نویس می‌نویسد!